November 2026
October 2026
September 2026
February 2026
January 2026
December 2025
September 2025
August 2025
July 2025
June 2025
May 2025
April 2025
March 2025
February 2025
January 2025
December 2024
November 2024
September 2024
August 2024
July 2024
June 2024
May 2024
April 2024
March 2024
February 2024
January 2024
December 2023
November 2023
October 2023
September 2023
August 2023
July 2023
June 2023
May 2023
April 2023
March 2023
February 2023
January 2023
December 2022
November 2022
October 2022
September 2022
August 2022
July 2022
June 2022
May 2022
April 2022
March 2022
February 2022
January 2022
December 2021
November 2021
September 2021
August 2021
July 2021
June 2021
May 2021
March 2021
February 2021
January 2021
December 2020
November 2020
October 2020
September 2020
August 2020
July 2020
June 2020
May 2020
April 2020
March 2020
January 2020
December 2019
November 2019
September 2019
August 2019
April 2019
March 2019
February 2019
January 2019
December 2018
October 2018
September 2018
August 2018
July 2018
June 2018
April 2018
March 2018
January 2018
December 2017
October 2017
September 2017
August 2017
July 2017
May 2017
April 2017
March 2017
February 2017
January 2017
December 2016
November 2016
October 2016
September 2016
July 2016
June 2016
May 2016
April 2016
March 2016
February 2016
January 2016
December 2015
September 2015
July 2015
June 2015
May 2015
April 2015
March 2015
January 2015
December 2014
October 2014
September 2014
August 2014
June 2014
May 2014
April 2014
February 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
December 2012
November 2012
October 2012
September 2012
August 2012
June 2012
May 2012
March 2012
January 2012
December 2011
July 2011
June 2011
May 2011
April 2011
March 2011
February 2011
January 2011
December 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
March 2010
February 2010
January 2010
December 2009
November 2009
October 2009
September 2009
August 2009
July 2009
June 2009
May 2009
April 2009
March 2009
February 2009
January 2009
December 2008
November 2008
October 2008
September 2008
August 2008
July 2008
June 2008
May 2008
April 2008
March 2008
February 2008
January 2008
December 2007
November 2007
October 2007
September 2007
August 2007
July 2007
June 2007
May 2007
April 2007
March 2007
February 2007
January 2007
December 2006
November 2006
October 2006
September 2006
August 2006
April 2006
March 2006
February 2006
January 2006
December 2005
November 2005
October 2005
September 2005
August 2005
July 2005
June 2005
May 2005
April 2005
March 2005
February 2005
January 2005
December 2004
November 2004
October 2004
September 2004
August 2004
July 2004
June 2004
January 2004
December 2003
November 2003
October 2003
September 2003
                
info at bbgoal.com
rouyasadr at yahoo.com


Enter Your Email
 





روزگار سپری شده بچه سالخورده
November 17, 2026

%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A8%DA%86%D9%87.jpg

«پدرام» شخصیت اصلی «پیر بچه» وقتی می‌خواهد حافظه‌ی پرشده‌ی گوشی موبایلش را پاک کند، با مرور عکس‌ها و فیلم‌های آن، به خاطرات گذشته‌اش برمی‌گردد، دوباره نگاهشان می‌کند، از آن‌ها فاصله می‌گیرد و از رهگذر این فاصله‌گذاری، زوایای طنزآمیزشان را کشف و بازگو می‌کند. انگار برای رهایی از بارِ سنگینِ خاطرات، طنز، بهترین پناهگاه باشد!
«پیر بچه» نوشته‌ی پدرام ابراهیمی روایتگر این کشف است؛ بازگویی تجربه‌‌های زیسته‌‌ی یک نسل با تمام تلخی و شیرینی‌هایش و از این رهگذر، به تماشای دغدغه‌ها، نگرانی‌ها و تنش‌های بی‌پایانش نشستن. راوی یک تیپ است، پسری دهه شصتی از طبقه‌ی متوسط شهری با همه ویژگی‌های سبک زندگی‌اش که نهایتاً به وادی هنر و نگارش کشانده شده و به دنیای روزنامه‌نگاران که در آن: «یادشان نمی‌ماند باید در ازای کار کردن پول بگیرند»! کتاب تصاویری پراکنده ولی دقیق را از دنیای درون و پیرامون راوی، از آرزوها و سرگرمی‌های کودکانه‌، فرم زیست شهری، مناسبات خانوادگی و فامیلی گرفته تا عشق‌های سبکسرانه‌ی دوران نوجوانی و شرایط سخت گذران زندگی از راه هنر و نوشتن در دست می‌دهد تا مخاطب را گام‌به‌گام، چند قدم به جلو و چند قدم به عقب، به‌پیش ببرد و همین صحنه‌های در ظاهر ساده را دستمایه‌ی انعکاس نگاه هستی‌شناسانه‌ی نویسنده قرار دهد.
خواننده، از همان صفحات اول دستش می‌آید که قرار نیست در این اثر با طرح داستانی مشخص و یا اتفاقاتی عجیب روبرو شود؛ کمتر در آن خبری از طنز موقعیت است و بیشتر قالب طنز عبارتی دارد؛ اما هنر نویسنده آن است که از رهگذر این طنز عبارتی از سطح گفتگوها، عبارات و واژه‌ها می‌گذرد و به عمق روابط فردی و انسانی می‌رود. کتاب در چند بخش سامان‌یافته است که مثل قطعات پازلی هم را کامل می‌کنند تا دنیای درون و پیرامون راوی را از دوران کودکی تا حال به تصویر بکشند تا مخاطب در آینه‌ی آن چه‌بسا خودش را ببیند و با آدم‌هایش هم ذات پنداری کند. در اثر طنزی لطیف و درعین‌حال شاعرانه جاری است که در رویارویی با درد و رنج به طنزی تلخ پهلو می‌زند، از واژگان فراتر می‌رود و در عمق روح و روان می‌نشیند. مثلاً راوی در رویارویی اطرافیانش با مرگ تدریجی مادربزرگ می‌نویسد: «حرارت زندگی در تن آبا مثل سرخی کم‌جان ذغالی رو به خاموشی است و ما هی سعی می‌کنیم با فوت و بادبزن و سشوار، سرخ نگهش داریم.» در برخورد راوی با دلخوری‌ها و دل‌بستگی‌های مادر و فرزندی ، در نگرانی راوی از نادیده‌گرفته شدن، در نگرانی او از ناتوانی در کشیدن بار زندگی هم می‌توان این ویژگی را دید. اینجاست که می‌توان گفت توانایی‌های نگارشی نویسنده به طنز عبارتی اثر، ارزشی ادبی داده است و سنگینی سایه‌ی این ویژگی بر سراسر کتاب چنان است که می‌توان آن را سبک نگارش نویسنده دانست: سبکی متکی بر بخشیدنِ اعتبارِ ادبی به طنز عبارتی، بخصوص اینکه التزام نویسنده بر رعایت اصول نگارش، «پیر بچه» را از بسیاری از آثار مشابه متمایز کرده است.
کتاب پر ازاست از تصاویری آشنا که طنز اثر به آن رنگ زده. مثلاً گریز دهه شصتی‌ها از تماس تلفنی: «برای اینکه کار به تلفن نکشد حاضر بودم طول جاده ساوه را تا باغ غلت بزنم و هم‌زمان رمان بنویسم.»، تماس تصویری جمع فامیل با یک خارج نشین: «موبایل مثل سینی ته‌دیگ توی خانه دست‌به‌دست می‌شود و یادآوری‌اش هم غدد لنفاوی‌ام را متورم می‌کند!» از معضل پرستاری از سالمندان، با تصویری از مادر و خاله‌ی‌ راوی: «در پرستاری از مادربزرگ به قدیس تبدیل‌شده‌اند، می‌توانند صومعه دایر کنند و به تمام کسانی که بیمار مسن دارند و می‌روند، برای اعتراف بگویند: صبر پیشه کن، فرزندم، و سیب کمپوت کن، له کن، بده بخوره» و از بستگان تازه به دوران رسیده‌ای که راوی با واردکردن لحنشان در دیالوگ‌ها، طنز عبارتی می‌آفریند و هزار و یک تصویر دیگر که دیروز و امروز ما را ساخته و حسش با ما آمده تا در پیر بچه زوایای طنزآمیزش را مرور کنیم و ببینیم خاطره‌ها چطور می‌توانند بازتعریف شوند و به لحظات ما رنگ بزنند و همچنین یک حدیث نفس تا چه حد می‌تواند حس برانگیز و گویا باشد.
البته در این میان نویسنده خودش را هم از قلم نمی‌اندازد؛ امری که به تعمیق طنز اثر کمک می‌کند و ازجمله شگردهای ایجاد فضا و موقعیت طنز در آثار ادبی و هنری است. برای مثال، وقتی به خاطرات دوران هنرآموزی عکاسی برمی‌گردد، می‌نویسد: «خیلی زود اسمم در مطبوعات چاپ شد یک‌بار در مجله عکس در خبر نمایشگاه گروهی شاگردان استاد کامران و یک‌بار در روزنامه‌ی همشهری وقتی مادر استاد مرد و من و نوزده نفر دیگر از هنرجوها دنگ گذاشتیم و آگهی تسلیت چاپ کردیم» یا وقت اسباب‌کشی از چیزهایی که لازم داشته و مجبور می‌شود از آن‌ها بگذرد این‌طور یاد می‌کند: «شورت‌های سوراخ‌سوراخ قدیمی‌ام که می‌خواستم روزی باهاشان نمایشگاه هنر مفهومی برپا کنم، مخروط‌های باز نشده کاج که سال‌ها جمع کرده بودم و کتابچه قانون اساسی ایران.»
استفاده از توصیفات و تعابیر طنزآمیز که گاه به واژه‌سازی هم می‌انجامد ویژگی مهم طنز عبارتی در کتاب است. مثلاً آبا (مادربزرگ) در قیاس با زن‌دایی «وسواسی میانه‌رو» به‌حساب می‌آید، انتظار برای شنیدن خبر مرگ یک عزیز به «حالت پیشاعزایی» تعبیر می‌شود، راوی، کسب درآمد اندک از عکاسی را: «اقتصاد وابسته به برنامه عکس در مقابل غذا» تعبیر می‌کند یا می‌نویسد: «آموزش خصوصی عکاسی شکاف خیلی تنگی بود که خدا از لای آن به‌ام غذا می‌رساند.» و در اوج لذت از زندگی هم: «چرخ‌های زهرمار کردن لذت» به کار می‌افتند. طنز اثر گاه روراست و صریح است، که سریع به ذهن مخاطب منتقل می‌شود و گاه لابه‌لای مفهوم‌پردازی‌ها، گم می‌شود، به روانی اثر آسیب می‌رساند و درک معنا را به تأخیر می‌اندازد؛ گاهی هم استفاده از کنایه، استعاره و تشبیه به یاری تعمیق طنز واژگانی و عبارتی می‌آید. مثلاً از این جمله ما می‌فهمیم که ماجرا مربوط به سر ظهر است: «سایه‌ی آدم‌ها داشت زیر پایشان له می‌شد که رسیدیم به ایستگاه شهرک.»
کتاب پر است از حس راوی در برابر از دست دادن پدر در دوران کودکی که هیچ‌وقت دست از سرش برنمی‌دارد. ولی نویسنده بازگویی این فاجعه را با طنز تلطیف می‌‌کند و در بیان آن به طنزی تلخ می‌رسد. درباره عکس‌العمل فامیل در روزهای بعد از فوت پدر می‌نویسد: «قول کمک‌ها و رساندن ما به آینده‌ای درخشان آن‌قدر زیاد شد که از تسلای خاطر گذشت و کم‌کم داشتم از مردن بابا خوشحال می‌شدم.» بخش انتهایی کتاب (آخرین وصیت تا این لحظه) که قالب وصیت‌نامه پدر را دارد درواقع طنز نوشته‌ای از نویسنده است که در حد فکاهه می‌ماند و درمجموع نسبت به دیگر آثار کتاب، ساز دیگری می‌زند که البته شاید نویسنده ترجیح داده در این میان، این ساز را هم امتحان کند!
درنهایت می‌توان گفت پیر بچه روایت گذار است، گذار از دوره‌هایی با نشانه‌های مشخص اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی به دوره‌هایی دیگر؛ نویسنده از سرنوشت نام حک‌شده روی تابلوی برنجی جلو محوطه نمادی می‌سازد؛ باشد که بتوان با نگاه خیامیِ «این نیز بگذرد» ی، اکنون را تاب آورد و در سایه «رها شدن» از زیر بار سنگین خاطره‌ها به فردای مبهم چشم دوخت! پدرام ابراهیمی در «پیر بچه» نشان می‌دهد که در انتقال این نگاه هستی شناسانه‌ در قالب طنز و درنتیجه در آفرینش یکی از بهترین اتفاق‌های حوزه‌ی کتاب‌های طنز امروز تواناست.
«پیر بچه» توسط نشر چشمه منتشرشده و ۱۴۵ صفحه دارد.



نظر خود را بنویسید:

(If you haven't left a comment here before, you may need to be approved by the site owner before your comment will appear. Until then, it won't appear on the entry. Thanks for waiting.)

                   

                

       


: