March 2024
February 2024
January 2024
December 2023
November 2023
October 2023
September 2023
August 2023
July 2023
June 2023
May 2023
April 2023
March 2023
February 2023
January 2023
December 2022
November 2022
October 2022
September 2022
August 2022
July 2022
June 2022
May 2022
April 2022
March 2022
February 2022
January 2022
December 2021
November 2021
September 2021
August 2021
July 2021
June 2021
May 2021
March 2021
February 2021
January 2021
December 2020
November 2020
October 2020
September 2020
August 2020
July 2020
June 2020
May 2020
April 2020
March 2020
January 2020
December 2019
November 2019
September 2019
August 2019
April 2019
March 2019
February 2019
January 2019
December 2018
October 2018
September 2018
August 2018
July 2018
June 2018
April 2018
March 2018
January 2018
December 2017
October 2017
September 2017
August 2017
July 2017
May 2017
April 2017
March 2017
February 2017
January 2017
December 2016
November 2016
October 2016
September 2016
July 2016
June 2016
May 2016
April 2016
March 2016
February 2016
January 2016
December 2015
September 2015
July 2015
June 2015
May 2015
April 2015
March 2015
January 2015
December 2014
October 2014
September 2014
August 2014
June 2014
May 2014
April 2014
February 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
December 2012
November 2012
October 2012
September 2012
August 2012
June 2012
May 2012
March 2012
January 2012
December 2011
July 2011
June 2011
May 2011
April 2011
March 2011
February 2011
January 2011
December 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
March 2010
February 2010
January 2010
December 2009
November 2009
October 2009
September 2009
August 2009
July 2009
June 2009
May 2009
April 2009
March 2009
February 2009
January 2009
December 2008
November 2008
October 2008
September 2008
August 2008
July 2008
June 2008
May 2008
April 2008
March 2008
February 2008
January 2008
December 2007
November 2007
October 2007
September 2007
August 2007
July 2007
June 2007
May 2007
April 2007
March 2007
February 2007
January 2007
December 2006
November 2006
October 2006
September 2006
August 2006
April 2006
March 2006
February 2006
January 2006
December 2005
November 2005
October 2005
September 2005
August 2005
July 2005
June 2005
May 2005
April 2005
March 2005
February 2005
January 2005
December 2004
November 2004
October 2004
September 2004
August 2004
July 2004
June 2004
January 2004
December 2003
November 2003
October 2003
September 2003
                
info at bbgoal.com
rouyasadr at yahoo.com


Enter Your Email
 





ماست به اختیاری در شعر فارسی
April 5, 2023

پژوهش‌های ادبی نشان می‌دهد که گفتمان «ماست به اختیاری» در روزگاران گذشته نقل محافل بوده است. اشعاری که ازگذشتگان بجا مانده مدعای ما را تائید می‌کند که ذیلاً به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

حافظ شیرازی: خیال روی تو در هر طریق همره، ماست / نسیم موی تو پیوند جان آگه، ماست
شرح:(نسخه پنجاب: نسیم موی او) شاعر در اینجا صنعت تشخیص بکار برده و ماست را موجودی جان آگاه تصویر کرده است و از زبان «ماست به اختیارها» زبان به مدحش گشوده است؛ ماستی که خیال روی دبه‌ا‌ی‌اش در هر کوچه‌پس‌کوچه‌ای، همراه شاعر است و نسیم موی متخلفان را با جان آگاهش پیوند می‌دهد. از این بیت چنین برمی‌آید که پدیده بی‌حجابی در دوران حافظ چنان در هر کوی و برزن فراگیر شده بود که ماست‌مالی هم بهیچوجه کارساز نبود.

وحشی بافقی: خوار می‌کن، زار می‌کش، منتت بر جان، ماست/ خواری ظاهر گواه عزت پنهان، ماست
شرح: شاعر خشونت‌طلب در این بیت با استادی تمام، همه تکنیک‌ها را در برابر بی‌حجابی بررسی و توصیه می‌کند. شارحان احتمال می‌دهند که با توجه به کارساز نبودن این توصیه‌ها در طی چهل‌وچندساله دوران شاعر، نهایتاً او رمز کار را در ماستمالی می‌داند و زبان به مدح ماست می‌گشاید. شاعر در اینجا ضمن قربان صدقه ماست، خطاب به او می‌گوید که گول استیصال ظاهری را نباید خورد، صورتی در زیر دارد آنچه در بالاستی و ما، در سیاست داخلی و خارجی، از عزت پنهان برخورداریم، ارواح پدر شاعر.

صائب تبریزی: سر شبنم به آفتاب رسید/ در ترقی همین تنزل ماست

شرح: بر اساس گفته شارحان، خانمی با نام شبنم در دوران شاعر زندگی می‌کرده که گویا سر خود را به آفتاب می‌سپرده‌ که این عمل شنیع، با تنزل ماست در نطفه خفه‌شده است. کارشناسان سبک هندی احتمال دیگری را هم مطرح می‌کنند و آن اینکه مصرع دوم کنایه از ترقی اوضاع اقتصادی مملکت است که در سایه نزول و ریختن ماست بر سر شبنم خانم رخ‌داده است.

خواجوی کرمانی: تا کی زنید تیغ جفا بر شکستگان/ سهل ست اگر بقای شما در فنای ماست

شرح: با استناد به این بیت می‌توان گفت که در زمان خواجوی کرمانی مردانی بوده‌اند که به قول یکی از علما که گفته : «وقتی مردی زنی خوشگل‌تر از زن خودش می‌بیند دلش می‌رود»، آنها با دیدن زنان بی‌حجاب دلشان دچار ضرب‌وجرح و شکستگی می‌شد. شاعر در اینجا با لحنی ارشادی خطاب به بی‌حجاب‌ها می‌فرماید که بر دل رفته و شکسته ما جفا نکنید وگرنه برای ما راحت است که بقای شمارا مشروط به فنای ماست‌های مغازه‌ها بکنیم.

دیوان شمس: طالبا بشنو که بانگ آتش ست/ تا نپنداری که این گفتار ماست

شرح: شارحان با استناد به این بیت احتمال می‌دهند که پدیده طالبان در روزگار مولانا هم وجود داشته. شاعر در اینجا از طالبان می‌خواهد که آتش به اختیار باشند و دو صد گفته چون نیم کردار نیست و تذکر لسانی جای ماست ریختن را نمی‌گیرد و باید مرد عمل بود.

حافظ شیرازی: دور مجنون گذشت و نوبت ماست/ هرکسی پنج روز نوبت اوست
شرح: خواجه حافظ در این بیت در راستای حرکت‌های استراتژیک ماستی و دوغی و کشکی مبارزه با بی‌حجابی زمانه خود به این اشاره می‌کند که امروز نوبت تاکتیک ماست‌مالی است و مدام باید پنج روز به پنج روز تاکتیک‌ها را عوض کرد بلکه نتیجه دهد و خانم‌ها هدایت شوند.

شاه نعمت‌الله ولی: اینکه می‌پرسی تو از برهان ما/ مستی رندان ما برهان ماست

شرح: مورخان با استناد به این بیت به وجود «برهان ماست» در زمان شاعر اشاره می‌کنند که گویا در پاسخ به این سؤال که: «چرا باید حجاب داشته باشیم درحالی‌که به آن اعتقاد نداریم» اقامه می‌شده است.



نظر خود را بنویسید:

(If you haven't left a comment here before, you may need to be approved by the site owner before your comment will appear. Until then, it won't appear on the entry. Thanks for waiting.)

                   

                

       


: