
فهرست کتابهای تحقیقی طنز،
انتشار یافته در سالهای پس از انقلاب(به ترتیب حروف الفبا)
برای کلاس طنز حوزۀ هنری،فکر کردم فهرستی از کتابهای منتشرشده طنز را(که جنبۀ تحقیقی دارند)برای هنرجویان تهیه کنم تا در صورت نیاز،بتوانند از آن استفاده کنند.بعدش دیدم فهرست خوب و به درد بخوری است(!)این بود که گفتم اینجا هم آن را بیاورم .سعی کردم کتابی را از قلم نیاندازم ولی اگر دوستان عنوانی را سراغ دارند که در این فهرست نیامده،می توانند اضافه کنند تا کامل شود.البته در این مسیر،اولین چراغ توسط مهدی تمیزی روشن شده که عنوان کتابی را به فهرست اضافه کرده است.
به نظرم در قیاس با دیگر زمینه های ادبی یا هنری،طنز،سهم ناچیزی را در میان آثار تحقیقی در قالب کتاب یا مقاله به خودش اختصاص داده است. این امر،شاید به این علت باشد که متاسفانه از سوی پژوهشگران،طنز چندان که باید جدی گرفته نشده است...
اصفهانی های شوخ طبع و حاضر جواب – حسین نوربخش – نشر سنایی – تهران:1379
برداشت آخر – رویا صدر – نشر سخن - 1375
بیست سال با طنز – رویا صدر – نشر هرمس – 1381
پژوهشی در باره طنز در شریعت و اخلاق – گروه معارف مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیمای قم-بوستان کتاب – 1381
تاریخ طنز در ادبیات فارسی – دکتر حسن جوادی – انتشارات کاروان – 1384
تاریخ طنز و شوخ طبعی در ایران و جهان اسلامی - دکتر علی اصغر حلبی - انتشارات بهبهانی – اول،1377
تفنّن ادبی در شعر فارسی – منوچهر دانش پژوه – تهران – طهوری – 1380
تلخند(طنز در داستانهای مولوی) – مهدی برهانی – تهران،کندو – 1373
جوحی – دکتر احمد مجاهد – انتشارات دانشگاه تهران – 1382
چشم انداز تاریخی هجو(زمینه های هجو در شعر فارسی)- عزیزالله کاسب – تهران:عزیز الله کاسب – 1369
حسن مقدم و جعفر خان از فرنگ آمده – اسماعیل جمشیدی- تهران:زرین – 1373
خنده – هانری لویی برگسون،ترجمۀ عباس باقری – تهران:شباویز – 1379
خنده سازان و خنده پردازان – عمران صلاحی – نشر علم – 1382
خندمین تر افسانه(جلوه های طنز در مثنوی) – اسماعیل امینی – تهران:انتشارات سوره مهر – 1384
داستانهای طنزآمیز ایران – انتخاب و مقدمه:تورج رهنما- سخن –1376
دخوی نابغه (گزیدۀ مقاله ها در بارۀ علی اکبر دهخدا) – ولی الله درودیان – گل آقا – 1378
در باب طنز – سیمون کریچلی،ترجمه سهیل سمی – انتشارات ققنوس – 1384
دگر خند(درآمدی کوتاه برطنز و هزل وهجو در تاریخ معاصر)– دکتر سید علی موسوی گرمارودی – موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران– 1380
دلقکهای مشهور درباری و مسخره های دوره گرد در زمانهای دور تا اواخر قاجار – حسین نوربخش – تهران:سنایی – 1372
روزنامه توفیق و کاکا توفیق – دکتر فریده توفیق – نشر آبی -1383
زاکانی نامه – علی اصغر حلبی – تهران:زوّار – 1384
سرداران طنز ایران – ابوالقاسم صادقی – تهران:گلفام – 1371
طنز آوران امروز ایران – بیژن اسدی پور و عمران صلاحی – مروارید - 1372
طنزپردازان معاصر(ابوالقاسم حالت) – ریتا اصغرپور – انتشارات گل آقا – 1382
طنز پردازان معاصر(مرتضی فرجیان) – ریتا اصغر پور – انتشارات گل آقا - 1382
طنزپردازان معاصر(محمد علی گویا) -ریتا اصغرپور- انتشارات گل آقا - 1382
طنزپردازان معاصر (ابوتراب جلی) – ریتا اصغرپور – انتشارات گل آقا - 1382
طنر پردازان معاصر (کیومرث صابری فومنی) – رویا صدر – انتشارات گل آقا – 1384
طنزسرایان ایران از مشروطه تا انقلاب(سه جلد) – مرتضی فرجیان،محمد باقر نجف زاده بارفروش – تهران:چاپ و نشر بنیاد – 1370
طنزنویسان ایران از مشروطه تا امروز – محمدباقر نجف زاده بار فروش،مقدمه جلال رفیع،1378
طنز در مثنوی معنوی – محمد علی علومی – شرکت سهامی کتابهای جیبی – 1386
طنز فاخر سعدی – ایرج پزشکزاد – تهران:شهاب – 1381
طنز و شوخ طبعی ملانصرالدین – عمران صلاحی – تهران:نخستین -1379 و 1380
طنز و رمز در الهی نامه – بهروز ثروتیان – حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی – 1378
طنز و طنزپردازی در ایران:پژوهشی در ادبیات اجتماعی،سیاسی،انتقادی،علل روانی و اجتماعی- حسین بهزادی اندوهجردی – تهران:صدوق-1375
طنز در شعر استاد شهریار – محمد باقر نجف زاده بار فروش – تهران:خردمند – 1369
طنزهای رهی معیری - دکتر رحیم چاوش اکبری – نشر زوار – تهران:1382
عبید زاکانی لطیفه پرداز و طنز آور بزرگ ایران – بهروز صاحب اختیاری و حمید باقر زاده – تهران:اشکان – 1375
فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز – محمدرضا اصلانی(همدان) –انتشارات کاروان – 1385
فرهنگ گفته های طنز آمیز – گردآوری و ترجمه:رضی هیرمندی – فرهنگ معاصر – چاپ سوم:1386
کاوشی در طنز ایران(جلد اول) – سید ابراهیم نبوی – جامعه ایرانیان – 1379
کاوشی در طنز ایران(جلد دوم) – سید ابراهیم نبوی – جامعه ایرانیان – 1380
کریم شیره ای،دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه قاجار – گردآورنده:حسین نوربخش ،مقدمه:محمدجعفر محجوب –تهران:سنایی – 1378
کمدی – ویلیام ملوین منوچنت،ترجمه فیروزۀ مهاجر – مرکز – 1377
کیومرث صابری(گل آقا) – ریتا اصغر پور – تهران:مدرسه،1383
گروتسک در ادبیات – فیلیپ تامپسون،ترجمۀ غلامرضا امامی – شیراز:نشر شیوا – 1369
گفتار طرب انگیز (طنز سعدی در گلستان و بوستان) – عمران صلاحی – انتشارات گل آقا – 1385
مقدمه ای بر طنز و شوخ طبعی در ایران – دکتر علی اصغر حلبی – پیک – 1364 و 1366
ملانصرالدین (جلیل محمد قلی زاده-از مجموعۀ چهره های طنز ایران) – به کوشش حسن قشمی – تهران:نشر ثالث با همکاری نشر حکایت- 1376
ملانصرالدین در تبریز – سرداری نیا(تحقیق) – سازمان چاپ و نشر هادی – 1371 و 1372
نخستین کارکرد گستردۀ طنزسرایی در مطبوعات ایران – غلامحسین مراقبی – تهران:غلامحسین مراقبی – 1372
نشانه شناسی مطایبه – احمد اخوت – نشر فردا – 1371
نقد دیدگاهها،زندگی و طنزهای رهی معیری – محمد یاقر نجف زاده بار فروش – حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی،1376
نگرشی بر روزنامه های فکاهی ایران- غلامحسین مراقبی – تهران،آبگینه – 1376و 1378
نقیضه و نقیضه سازان – مهدی اخوان ثالث(به کوشش ولی الله درودیان) – تهران:زمستان – 1374
هجو در شعر فارسی:نقد و بررسی شعر هجوی از آغاز تا عصر عبید – تهران:دانشگاه تهران – 1380
همه حق دارند:گزیدۀ لطیفه های ملانصرالدین – بازنویسی:منوچهر کریم زاده – تهران:طرح نو – 1378 ،1379
همه چیز طبق ضوابط(طنز در ادبیات عرب) – احمد رجب،ترجمه حسین سید علوی – تهران:برگ – 1377
هنر شوخی – سید مجتبی جلال حسینی لاهیجی – تهران:مولف – 1373
یک لب و هزار خنده – عمران صلاحی – تهران:مروارید – 1377
(کاریکاتور از محمد رفیع ضیایی)
نظرات (26)
چه كار خوبي كردين . مرسي.دو كتاب دكتر بهزادي را فقط جا انداخته بودين .
Posted by خواجه فاضل طهراني | September 24, 2008 12:27 PM
خيلي خوب بود.طنز-آرتور پلارد-سعيد سعيد پور-مركز
Posted by خران دو عالم | September 24, 2008 10:05 PM
بسیار عالی بود . ممنون از این راهنمایی بزرگ . چه خوب است چه شما چه بقیه اگر کتابهای دیگری سراغ داشتند معرفی کنند !
Posted by عبداله مقدمی | September 24, 2008 10:41 PM
بی بی گل جان! دست مریزاد. یک مرتبه به سرم زد یک یا چند جدول درست کنم ببینم پراکندگی سالیان و چه و چه های آن چگونه بوده است. شاید هم درست کردم.
Posted by هوشنگ | September 24, 2008 11:24 PM
آقای ترکمن کاش نام کتابها را هم می نوشتید.البته کتاب طنز و طنزپردازی دکتر بهزادی اندوهجردی در لیست هست ولی کتاب دوم؟
Posted by bbgoal | September 25, 2008 9:05 AM
السلام علی ام الورده
گویا در این غیبت سه ماهی این شیخ حقیر جمله اهالی وب تمامی همت به تکثیر پست نهادندی ...
لیک شما را که دستی در اومر خیر تا آرنج دارندی مستحب مواکد است تا اسامی وب نویسان طنز را نیز لیست گردانید و نام شیخ بر سطر آن مندرج باشد که رستگار شوید !
Posted by شیخ عیسی ابو زید | September 25, 2008 11:29 PM
اسم دقيقش رو يدم نيست ولي يقين دارم كه دو تا دارند يكي شو خودتو گفته بودين كه من نديدم دفعه اول ...نشون به اون نشون كه رو يكيش تصويري روي جلدش نيست و رو يكي ديگه اش عكس يك سيبيل و شمشيره !فكر مي كنم اسم دومي طنز در ادبيات فارسي باشه . خودشون يكبار بهم گفتن : يكي از كتاب ها پايان نامه فوق ليسانسشونه و يكي ديگه دكترا ...واجب شد از خودشون بپرسم . تو دانشگاه ما تدريس مي كنن و مدير گروه ادبيات فارسي هستن . مي پرسم و دقيقشو بهتون مي گم.
Posted by خواجه فاضل تركمن | September 26, 2008 3:45 PM
سلام بر بانوی طنز ایران
چه کار شایسته ای کرده اید مرحبا
Posted by محمد جاوید | September 26, 2008 11:17 PM
من« دوشيزه مکرمه» هستم، وقتي زن ها روي سرم قند مي سابند و همزمان قند توي دلم آب مي شود.
من «مرحومه مغفوره» هستم، وقتي زير يک سنگ سياه گرانيت قشنگ خوابيده ام و احتمالاً هيچ خوابي نمي بينم.
من «والده مکرمه» هستم، وقتي اعضاي هيات مديره شرکت پسرم براي خودشيريني 20 آگهي تسليت در 20 روزنامه معتبر چاپ مي کنند..
من «همسري مهربان و مادري فداکار» هستم، وقتي شوهرم براي اثبات وفاداري اش- البته تا چهلم- آگهي وفات مرا در صفحه اول پرتيراژترين روزنامه شهر به چاپ مي رساند.
من «زوجه» هستم، وقتي شوهرم پس از چهار سال و دو ماه و سه روز به حکم قاضي دادگاه خانواده قبول مي کند به من و دختر شش ساله ام ماهيانه فقط بيست و پنج هزار تومان ، بدهد.
من «سرپرست خانوار» هستم، وقتي شوهرم چهار سال پيش با کاميون قراضه اش از گردنه حيران رد نشد و براي هميشه در ته دره خوابيد.
من «خوشگله» هستم، وقتي پسرهاي جوان محله زير تير چراغ برق وقت شان را بيهوده مي گذرانند.
من «مجيد» هستم، وقتي در ايستگاه چراغ برق، اتوبوس خط واحد مي ايستد و شوهرم مرا از پياده رو مقابل صدا مي زند.
من «ضعيفه» هستم، وقتي ريش سفيدهاي فاميل مي خواهند از برادر بزرگم حق ارثم را بگيرند.
من «بي بي» هستم، وقتي تبديل به يک شيء آرکائيک مي شوم و نوه و نتيجه هايم تيک تيک از من عکس مي گيرند.
من «مامي» هستم، وقتي دختر نوجوانم در جشن تولد دوستش دروغ پردازي مي کند.
من «مادر» هستم، وقتي مورد شماتت همسرم قرار مي گيرم چون آن روز به يک مهماني زنانه رفته بودم و غذاي بچه ها را درست نکرده بودم.
من «زنيکه» هستم، وقتي مرد همسايه، تذکرم را در خصوص درست گذاشتن ماشينش در پارکينگ مي شنود.
من «ماماني» هستم، وقتي بچه هايم خرم مي کنند تا خلاف هايشان را به پدرشان نگويم.
من «ننه» هستم، وقتي شليته مي پوشم و چارقدم را با سنجاق زير گلويم محکم مي کنم و نوه ام خجالت مي کشد به دوستانش بگويد من مادربزرگش هستم... به آنها مي گويد من خدمتکار پير مادرش هستم.
من «يک کدبانوي تمام عيار» هستم، وقتي شوهرم آروغ هاي بودار مي زند و کمربندش را روي شکم برآمده اش جابه جا مي کند.
من «بانو» هستم، وقتي از مرز پنجاه سالگي گذشته ام و هيچ مردي دلش نمي خواهد وقتش را با من تلف بکند.
من در ماه اول عروسي ام؛ «خانم کوچولو، عروسک، ملوسک، خانمي، عزيزم، عشق من، پيشي، قشنگم، عسلم، ويتامين و...» هستم.
من در فريادهاي شبانه شوهرم، وقتي دير به خانه مي آيد، چند تار موي زنانه روي يقه کتش است و دهانش بوي سگ مرده مي دهد، «سليطه» هستم.
من در ادبيات ديرپاي اين کهن بوم ؛ «دليله محتاله، نفس محيله مکاره، مار، ابليس، شجره مثمره، اثيري، لکاته و...» هستم.
دامادم به من «وروره جادو» مي گويد.
حاج آقا مرا «والده» آقا مصطفي صدا مي زند.
من «مادر فولادزره» هستم، وقتي بر سر حقوقم با اين و آن مي جنگم.
مادرم مرا به خان روستا «کنيز» شما معرفي مي کند.
من کیستم؟
Posted by Anonymous | September 27, 2008 10:20 AM
باسلام.کاربسیارخوبی ست خانم صدر...وامایک سوال آیافهرست کلیه ی کتب مرتبط باطنزنیازی به چنین فهرستی یا:نیازبه فهرست شدن ندارند.؟مسلما .ولی میان این کتاب هاآثاری به چشم می خوردکه تنهاجنبه ی طنزداشتند واگراین نیزمنظوراست،درکتابخانه ی بنده تعداددیگری که نامشان نیامده موجوداست.وچون متوجه تحقیقی بودن صرف این فهرست نشدم اینجانام نیاوردم. درصورتی که نیازباشدحتمادرفرصت دیگری که خدمت می رسم فهرست خواهم داد.مجدداازاین زحمت زیباوکاربردی شما تشکرمی کنم.تک گویی ناصرالدین شاه
پدرسوخته ها ! ماکه فرمودیم غلط کرده ایم ! این مادربه خطاهم که توبه کردوصدمرتبه عرض نمود:شکرِ [...]اضافی خورده که این گونه خزعبلات رابه هم بافته،پس چرادیگردست ازدامن مبارک مانمی کشید؟ پاره می شودها(!) چندین بارگوشِ این مردکِ ریقونه راکشیدیم و بِش فرمودیم:هنوززمانِ طرحِ این گونه مباحث نرسیده است،این......
به روزم:
Posted by کارگاه نمدمالی | September 27, 2008 12:00 PM
.
.
سلام بي بي گل عزيز
دلم به اندازه ي يه دنيا براتون تنگ شده.
كاش هيچ وقت كلاس تون تموم نمي شد استاد.
.
.
Posted by فرزانه مصيبي | September 27, 2008 2:09 PM
سلام ، خسته نباشید ، بسیار جالب و مفید است، امیدوارم همیشه موفق و پیروز باشید.
یک درخواست: خانم صدر شما هنرجو نمی خواین، من می خوام هنرجوی شما در رشته طنزنویسی باشم و از محضر شما استفاده کنم.شوخی نمی کنم دوست دارم خیلی جدی این مقوله رو از شما درس بگیرم. منتظر پاسخ شما هستم.
Posted by مهرداد | September 28, 2008 5:42 PM
سلام . دلم خيلي براتون تنگ شده .
Posted by ناهيد نوري | September 28, 2008 5:43 PM
پایه کار همان فهرستی است که در کتاب بیست سال با طنز آورده اید. برای ما که عیدانه به حساب می رود.
لست تان دراز و فهرست تان فخیم باد!
Posted by کاکه تیغون | September 28, 2008 9:46 PM
سلام
موطن ما علاوه بر زلزله خیزی منطقه ی خبرخیزی نیز هست. البته کمتر خبرگزاری یافت میشود که وابسته به قشر خاصی نباشد و روده ی راستی در بطنش پیدا بشود! نتیجتا لزوم وجود یک منبع کمی تا قسمتی موثق به شدت احساس می شود. این وبلاگ همان منبع مذکور است... احتمالا! سرزدن به آنکه ضرر ندارد. از ما گفتن... خواه پند گیر خواه برو موال!
نویسنده ی وبلاگ یک خبرنگار اسبق است که علاوه بر رسانه از کلهم حیات هم اخراجی به حساب می آید. زبان نویسنده تند و تیز و آتشزاست! فاصله ی ایمنی را شدیدا رعایت کنید... [گل]
Posted by خبرگزاری پیرنا نیوز | September 30, 2008 3:21 PM
سلام . بي بي گل جان ! پرسيدم از دكتر بهزادي . نام اون يكي كتابش : ((طنز و طنزپردازان )) است كه توسط نشر ((دستان ))چاپ شده است .
Posted by خواجه فاضل تركمن | September 30, 2008 7:24 PM
سلام بر بی بی گل عزیز
مطالب و موضوعات خیلی قشنگی اینجا دیدم که انگار از خوندنشون سیر نمی شم
اگه حوصلتون گرفت یه سرم به من بزنین تو اندر احوالات یکارمندانشجو
ممنون می شم اگه راهنماییم کنین چون دوست دارم کار طنز انجام بدم.
Posted by فاطمه | October 1, 2008 3:02 AM
سلام بی بی ارادتمندیمخسته نباشید اگر وقت کردیدبر بنده حقیر منت بگذارید و به سیاه مشق های ما هم سر بزنید با تشکر فراوان
www.tanzmanz.blogfa.com
Posted by حیدر ملکی نِژاد | October 1, 2008 7:24 AM
دستتان درد نکند.. واقعاً کار خوبی کردید
Posted by عطیه آل حسینی | October 1, 2008 10:10 PM
سلام خانم صدر ! دوشنبه براي اولين بار شما را ديديم ! حيف كه وقت كم بود ... شما را به خدا يه كم از طنز ابراهيم نبوي صحبت كنيد ! و لطف كنيد اگه ميشه نظرتون رو راجع به وبلاگ و نوشته هاي حقير بهم بگيد ... مممنون
Posted by آيدين سيارسريع | October 2, 2008 1:11 AM
سلام .
از آشنایی با شما خرسندم.
اطلاعات جالب و مفیدی در اختیار گذاشته بودی . حتما و با اجازه تان استفاده خواهم کرد .
حتما به ما هم سر بزن .
یا حق
Posted by امین (روزنامه نگاری از تبریز ) آذزقلم | October 2, 2008 10:02 AM
درود و سلام....
سپاس از اين اطلاعات مفيد....
وقت شناس باشيد و پاينده
بدرود تا درود
Posted by ابن الوقت..::ايمان افتخاري::.. | October 2, 2008 11:16 AM
درود بر شما
با تشکر از زحمات شما در گرداوری
چنین مجموعه ی گرانب هایی برای استفاده ی هنرجویان.
1)درسوگ سپیداران
2)بفرمایید بنشینید صندلی عزیزم!
3)زنبورهای عسل دیابت گرفته اند
همگی از اثار اقای "اکبر اکسیر" شاعر طنز پرداز معاصرمان هستند که خواستم با معرفی انها سایر دوستان نیز از بیانات شیرین و شیوای ایشان بهره مند شوند.
پایدار باشید.
Posted by فاطمه السادات خوشحال | October 3, 2008 1:42 AM
هميشه حس ميكردم كه منابع تئوريكمان در زمينه طنز ناچيز است. حالا كه شما زحمت تهيه اين فهرست را كشيديد، مطمئنتر شدم.
بههرحال فهرست ارزشمندي بود. دستتان درد نكند.
Posted by تربن | October 3, 2008 12:08 PM
سلام بر بی بی گل نازنین.
مرسی از اطلاع رسانی شما . راستی این کتاب طنز وبلاگی بالاخره منتشر شد؟ممنون از محبت شم.
Posted by علیرضا مجابی | October 6, 2008 4:49 PM
سلام خانم صدر
فهرست جالبی بود . ممنون
اگر ممکنه برای تهیه تعدای از آنها راهنمایی
بفرمایید.
متاسفانه در مشهد امکان دسترسی به کتابهای
اشاره شده مشکل است.
شاد و پاینده باشید.
Posted by سهراب گل هاشم | October 6, 2008 6:37 PM